ในบรรดาเรือนไทยเดิมที่หลงเหลืออยู่จนถึงปัจจุบันนั้น จากความเห็นของท่านอาจารย์สมภพ ภิรมย์ (อดีตคณะบดีคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ม.ศิลปากรและอดีตอธิบดีกรมศิลปากร) สถาปนิกไทยที่เชี่ยวชาญเรื่องเรือนไทยคนหนึ่ง ลงความเห็นว่า เรือนทับขวัญ ที่พระราชวังสนามจันทร์นั้น (สร้างโดยรัชกาลที่ 6) นับว่าเป็นหมู่เรือนไทยที่งามที่สุด แม้แต่ เรือนต้น ในพระที่นั่งอัมพรสถาน (พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ทรงสร้างสะเดาะพระเคราะห์ เพื่อทรงประทับอย่างสามัญชน) ที่อยู่ตรงข้ามกับพระที่นั่งวิมานเมฆนั้น ก็ยังงามสู้ไม่ได้
ภาพเรือนต้น
เรือนทับขวัญ
เรือนทับขวัญ หรือถ้าจะเรียกให้ถูกต้องคือพระตำหนักทับขวัญ ตั้งอยู่ในบริเวณของพระราชวังสนามจันทร์ เดิมพื้นที่นี้เรียกว่าเนินปราสาท ซึ่งเคยเป็นพระราชวังเก่ามาแต่อดีตมีกษัตริย์ปกครอง มีโบสถ์พราหมณ์ อยู่ในชัยภูมิสวยงาม ทั้งยังอุดมสมบูรณ์ด้วยหนองน้ำจันทร์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มักเสด็จไปทอดพระเนตรบริเวณสระน้ำจันทร์ หลังองค์พระปฐมเจดีย์อยู่บ่อยๆ ทรงพอพระทัยและสั่งให้ข้าราชบริพาร ติดต่อซื้อที่ดังกล่าวจากชาวบ้าน ในราคาแพงกว่าปกติ เพื่อมิให้ราษฎรต้องเดือดร้อน ทำให้สามารถรวบรวมที่ได้ทั้งหมดถึง ๘๘๘ ไร่ แล้วจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้พระยาวิศุกรรมศิลปประสิทธิ์ (น้อย ศิลปี) เป็นผู้ดำเนินการก่อสร้างพระราชวัง
ภาพเขียนมุมสูง แสดงให้เห็นภาพรวมของหมู่เรือนทุกหลัง
สภาพของเรือนทับขวัญ ก่อนการบูรณะ การสร้างพระราชวังสนามจันทร์นี้ ทรงมีพระสงค์หลักคือต้องการไว้เป็นเมืองสำรอง หากบ้านเมืองถูกต่างชาติรุกราน ด้วยครั้งที่ล้นเกล้าฯยังทรงมีพระชนมายุได้เพียง ๑๒ ชันษา ขณะที่กำลังเตรียมพระองค์จะเสด็จไปศึกษา ณ ประเทศอังกฤษ สยามถูกฝรั่งเศสรุกรานโดยนำเรือรบบุกรุกเข้ามาถึงลำน้ำเจ้าพระยา จนไทยต้องเสียทั้งแผ่นดิน ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงไปถึง ๑๔๓,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร แล้วยังต้องเสียค่าปรับถึง ๒ ล้านฟรังส์ เหตุการณ์นี้คงจะฝังพระราชหฤทัยอย่างไม่มีวันลืม
การบูรณะจะใช้วิธีรื้อสร้างใหม่ โดยต้องทำการสำรวจ และวัดสัดส่วนต่างๆบันทึกไว้เพื่อการสร้างประกอบใหม่ เพื่อไม่ให้สัดส่วนต่างๆผิดเพี้ยนไปจากเดิม หลังจากทรงสำเร็จการศึกษาวิชาทหาร จากโรงเรียนนายร้อยทหารบกเซนต์เฮิสท์ เสด็จนิวัติสู่ประเทศแล้ว จึงทรงพระราชดำริ เรื่องเตรียมแผนป้องกันประเทศชาติไว้ โดยหาพื้นที่ลึกจากแม่น้ำเจ้าพระยา เพื่อเป็นที่มั่นสำรอง โดยใช้ธรรมชาติช่วยต้านข้าศึก และฝึกกองเสือป่าไว้คอยเป็นกองหนุน ด้วยทรงเห็นว่าต่างชาตินั้นมีอาวุธทันสมัย อานุภาพสูงไม่สามารถต้านทานได้ด้วยการรบในแบบโบราณ ต้องใช้ยุทธศาสตร์แบบไม่เผชิญหน้า (อย่างเช่นที่เวียตนามเอาชนะฝรั่งเศสมาได้แล้วนั่นแหละ) คอยซุ่มโจมตี โดยใช้ความได้เปรียบทางภูมิประเทศ สนามจันทร์จึงมีความสำคัญมาก มิใช่เป็นเพียงพระที่นั่งสำหรับพักผ่อนเปลี่ยนอิริยาบถ กลับมาเข้าเรื่องต่อ พระตำหนักทับขวัญ ก็ได้พระยาวิศุกรรมศิลปประสิทธิ์ เป็นนายช่างผู้ออกแบบและควบคุมการก่อสร้าง ประกอบด้วยกลุ่มเรือน ๘ หลัง ล้อมเป็น ๔ เหลี่ยมโดยมีชานกลางเชื่อมเข้าด้วยกัน มีต้นจันทน์ใหญ่ ขึ้นอยู่กลางนอกชาน ถึงแม้จะเป็นกลุ่มเรือนที่ใหญ่กว่าเรือนหมู่โดยทั่วไป แต่เรือนทับขวัญจะงามได้สัดส่วน การก่อสร้างใช้วิธีเข้าไม้ตามแบบฉบับของช่างไทยโบราณ ฝีมือประณีต เชิงชายและไม้ค้ำยันสลักเสลาสวยงาม อาจารย์ฤทัย ใจจงรัก (ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปสถาปัตยกรรมประจำปีพ.ศ.๒๕๔๓) ผู้เชี่ยวชาญเรื่องเรือนไทยอีกท่านหนึ่งก็ลงความเห็นว่า “เรือนทับขวัญถือว่าเป็นฝีมือครู จะเป็นแบบอย่างให้อนุชนรุ่นหลังได้ใช้ศึกษาค้นคว้าได้ดีที่สุด เรือนนี้จัดอยู่ในประเภทเรือนคหบดี และมีส่วนประกอบครบ” รอบๆบริเวณเรือนทับขวัญยังปลูกไม้ไทย เช่นต้นจันทน์ จำปี นางแย้ม นมแมวอีกด้วย เรือนทับขวัญถูกใช้งานในวาระต่างๆหลายครั้ง จนกระทั่งถูกทิ้งให้ชำรุดทรุดโทรมมาก เรียกว่าเกือบจะเป็นอาหารปลวกไปหมด แม้จะได้รับการซ่อมแซมมาบ้างจนสุดท้ายกรมศิลปากร และมหาวิทยาลัยศิลปากรก็ได้จัดการ บูรณะพระตำหนักทับขวัญใหม่ทั้งหมด เพื่อร่วมฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี โดยใช้งบประมาณจากการระดมเงินทั้งสิ้น ๓,๒๐๐,๐๐๐ บาท บูรณะใหญ่แบบรื้อสร้างใหม่เลยทีเดียว (การซ่อมของเก่าผสมกันกลับทำได้ยาก และเสียเวลามากกว่า) จนพลิกฟื้น กลับมาเป็นเรือนไทยตัวอย่าง ที่ทรงคุณค่าทั้งทางสถาปัตยกรรมและทางประวัติศาสตร์ ถ้ามีโอกาสผ่านไปนครปฐม ต้องไปเยี่ยมชมให้ได้เลยนะ มหาวิทยาลัยศิลปากรเขาได้รวบรวม ศิลปและโบราณวัตถุสมัยทวารวดี ที่ขุดค้นได้ มาจัดแสดงให้ดูด้วย เรือนทับขวัญที่ได้ชื่อว่าสวยที่สุดในหมู่เรือนไทยเดิม แต่เนื่องจากไม่ได้ใช้เป็นที่อยู่อาศัย ไม่ได้ตกแต่งเพื่อคนอยู่ แต่เป็นพิพิธภัณฑ์จัดแสดงศิลปวัตถุ ดังนั้นอาจดูวังเวงหรือเหงาๆไปบ้าง คงดูไม่น่าอยู่เหมือนเรือนไทยที่ตกแต่งเพื่อใช้เป็นที่อยู่อาศัยจริงๆ แม้กระทั่งบ้านที่มีคนอยู่ก็เถอะ การตกแต่งก็มีความแตกต่างในเรื่องรูปแบบและวัตถุประสงค์ของการตกแต่ง แตกต่างกันออกไปด้วย ยกตัวอย่าง บ้านที่ตกแต่งสไตล์หลุยส์แบบฝรั่งจ๋า หรือเลิศสุดๆ มันก็สวย สวยมากๆ ไม่เถียง แต่น่าอยู่หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับความชอบของตัวบุคคล คนที่ชอบจริงๆเขาก็คงน่าอยู่ของเขา แต่คนที่ไม่ชอบเท่าไหร่ แต่อยากแต่งอวดฐานะ หรือรสนิยม ผมเห็นมาหลายรายแล้ว ห้องรับแขก ห้องอาหารไม่ค่อยได้ใช้ ได้นั่งหรอกครับ ไปนั่งนู่น..หลังบ้าน มันสบายกว่า ไม่อึดอัด ดังนั้นความน่าอยู่ของบ้าน มันต้องแต่งให้เป็นบ้าน ไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ ถึงแม้จะแต่งแบบเรียบง่าย ไม่หรูหรา แต่จุ๋มจิ๋ม จุ๊กจิ๊ก มันก็น่าอยู่ได้ โอกาสต่อไปจะเขียนเรื่องการตกแต่งเรือนไทย (ให้น่าอยู่) มาให้อ่านกันต่อไปครับ ไปเที่ยวนครปฐมแล้วอย่าลืมซื้อข้าวหลามติดมือมาฝากด้วยหละ.. ( ข้อมูลและภาพถ่าย จากหนังสือ พระตำหนักทับขวัญ และพระราชวังสนามจันทร์ จัดพิมพ์โดย มหาวิทยาลัยศิลปากร ) ที่มา : http://travelaround.bloggang.com
แนะนำบทความนี้ให้เพื่อน...
สร้างลิงค์บทความนี้ในเวบไซต์คุณท่านใดที่ต้องการสร้างลิงค์มายังบทความนี้จากเวบไซต์ของคุณ
ทำง่ายๆ โดยการ copy ข้อความข้างล่างนี้แล้วนำไป paste ที่หน้าเวบไซต์ที่คุณต้องการ
รูปแบบที่แสดงในเวบคุณ :
|
ความเห็นจากเพื่อนสมาชิก (8)
|
|
|
035-203-212
58/20 ม.2 ต.สามกอ
