หน้าแรก arrow เรือนไทย 4 ภาค arrow เรือนไทยภาคเหนือ Make Text BiggerMake Text SmallerReset Text Size

เรือนไทยภาคเหนือ - เรือนไทยภาคเหนือ PDF พิมพ์ อีเมล์
  
ดัชนี บทความ
เรือนไทยภาคเหนือ
1.ภูมิศาสตร์การตั้งถิ่นฐาน
2.เรือนล้านนาแบบต่าง ๆ
3.ลักษณะสภาพแวดล้อมเรือนล้านนาดั้งเดิม
4.องค์ประกอบของเรือนล้านนา
5.ความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษกับการแบ่งเนื้อที่เรือน
4. องค์ประกอบของเรือนล้านนา

เรือนล้านนาไทยทั้ง 3 ประเภทที่กล่าวข้างต้น ไม่ว่าจะมีขนาดใดก็ตาม จะมีลักษณะทั่ว ๆ ไปอันเป็นเอกลักษณ์ของเรือนล้านนา โดยมีส่วนประกอบที่สำคัญต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

1) บันไดและเสาแหล่งหมา

เรือนล้านนาไทยทั้ง 3 ประเภท ตัวบันไดเรือนจะหลบอยู่ใต้ชายคาบ้านด้านซ้ายมือเสอม จึงต้องมีเสาลอยรับโครงสร้างหลังคาด้านบนตั้งลอยอยู่ แต่โดยทั่วไปเรือนไม้มักจะยื่นโครงสร้างออกมาอีกส่วนหนึ่งโดยทำเป็นชายคาคลุมบันไดหรือเป็นโครงสร้างลอยตัว ส่วนเรือนแฝดประเภทมีชานเปิดหน้าเรือน ไม่หลบบันไดเข้าชายคา แต่จะวางบันไดชนชานโล่งหน้าเรือนอย่างเปิดเผย
เสาลอยโดด ๆ ต้นเดียว ที่ใช้รับชายคาทางเข้านี้เรียกว่า “สาแหล่งหมา” ซึ่งมาจากการที่ชาวเหนือนำหมามาผูกไว้ที่เสานี้นั่นเอง

2) เติ๋น

จากบันไดขึ้นไปมักมีชานบันได ซึ่งเป็นบริเวณที่จะเป็นส่วนเชื่อมพื้นที่ต่าง ๆ ของเรือน ถัดจากชานจะเป็นบริเวณห้องโถงเปิดโล่ง ยกสูงจากระดับชานประมาณ 1-2 คืบ เป็นส่วนที่อยู่ใต้ชายคา มีเนื้อที่ 2 ห้องเสา บริเวณนี้เป็นบริเวณอเนกประสงค์ ภาษาพื้นเมืองเรียกว่า “เติ๋น” เติ๋นจะใช้เป็นที่นั่งเล่น รับแขก รับประทานอาหาร ทำบุญเลี้ยงพระในงานมงคล ใช้ประกอบพิธีกรรมในงานศพ หรือในกรณีที่บ้านนี้มีลูกสาว เวลาค่ำคืนพวกหนุ่ม ๆ ก็จะมาแอ่วสาวที่เติ๋นนี้ หรือในกรณีเรือนที่มีห้องนอนเดียว จะใช้เติ๋นเป็นที่นอนของลูกชาย ส่วนลูกสาวจะนอนกับพ่อแม่ แต่ถ้าเป็นเรือนขนาดเล็กหรือเรือนไม้มักจะตั้งร้านน้ำในบริเวณเติ๋นด้วย

โดยทั่วไปบริเวณเติ๋นของแต่ละบ้านจะเป็นเนื้อที่โล่ง ไม่มีการนำของต่าง ๆ มาเก็บไว้ในบริเวณนี้ แต่จะสร้างที่เก็บของที่ไม่ค่อยได้ใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ขันโตก หม้อ กระบุง ตะกร้า ฯลฯ ไว้บนเพดานโปร่งใต้หลังคาเติ๋น โดยนำไม้ไผ่มาทำเป็นตะแกรงโปร่ง ลายตารางสี่เหลี่ยมยึดแขวนกับขื่อจันทันและแปหัวเสาของเรือน เพดานตะแกรงโปร่งนี้ภาษาพื้นเมืองเรียกว่า “ควั่น”

ทางตะวันออกของเติ๋นจะเป็นหิ้งพระ บนหิ้งพระนอกจากวางพระพุทธรูปแล้ว ยังมีตระกรุด ยันต์ และสมุดข่อยที่เขียนวรรณกรรมของชาดก รวมถึงตำราฤกษ์ยามทางโหราศาสตร์ ตำรายา รวมอยู่ด้วย

นอกจากนี้ ในสมัยก่อนบริเวณฝาห้องนอนชิดกับหิ้งพระ จะมีภาพเขียนรูปพระธาตุเจดีย์สำคัญ พร้อมกับภาพปีเกิดของเจ้าบ้านแขวนไว้ภาษาเหนือเรียกว่า “รูปตังเปิ้ง” ซึ่งเป็นความเชื่อของชาวเหนือที่ถือว่าคนที่เกิดปีต่าง ๆ จะต้องไหว้พระธาตุประจำปีเกิดของตนเพื่อความเป็นสิริมงคล

3) ร้านน้ำ

จากชานโล่งหน้าบ้านหรือชานใต้หลังคาตรงริมขอบชานด้านใดด้านหนึ่ง จะมีหิ้งสำหรับวางหม้อน้ำดื่ม พร้อมที่แขวนกระบวยหิ้งน้ำ สูงประมาณ80-100 เซนติเมตร หากหิ้งน้ำอยู่ที่ชานโล่งแจ้งเจ้าของบ้านจะทำหลังคาคลุมลักษณะคล้ายเรือนเล็ก ๆ เพื่อมิให้แสงแดดส่องลงมาที่หม้อน้ำ เป็นการรักษาความเย็นของน้ำดื่ม หิ้งน้ำนี้เรียกว่า”ร้านน้ำ” หรือภาษาเหนือว่า”ฮ้านน้ำ”

ร้านน้ำของเรือนล้านนาถือว่าเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมด้านการอยู่อาศัยของชาวล้านนาโดยเฉพาะ

4) ห้องนอน

ถัดจากเติ๋นจะเป็นห้องนอนที่มีฝาปิดล้อม 4 ด้าน มีประตูทางเข้า เหนือช่องประตูนี้มีไม้แกะสลักลวดลายสวยงาม เป็นแผ่นไม้ที่ชาวลาวล้านนาเชื่อว่าเป็นแผ่นไม้ศักดิ์สิทธิ์ ติดไว้เพื่อป้องกันสิ่งเลวร้ายต่าง ๆ ที่ผ่านเข้าสู่ห้องนอน เรียกว่า "หำยน"

ตรงกรอบประตูล่างมีแผ่นธรณีประตูสูงกว่าขอบประตูปกติ เรียกว่า "ข่มประตู" ทำหน้าที่เป็นกรอบช่องประตู และเป็นเส้นกั้นอณาเขตระหว่างห้องนอนกับเติ๋น

สำหรับห้องนอน ชาวล้านนาถืออย่างเคร่งครัดว่า เป็นบริเวณเฉพาะของสมาชิกในครอบครัว บุคคลภายนอกหรือแขกห้ามเข้าเด็ดขาด หากก้าวเลยข่มประตูเข้ามาเพียงเล็กน้อยก็ถือว่าเป็นการ "ผิดผี" คือกระทำผิดต่อผีบรรพบุรุษจะต้องปรับโทษ พร้อมทั้งทำพิธีขอขมา

ห้องนอนที่อยู่ถัดจากบริเวณเติ๋นเป็นห้องขนาดใหญ่เมื่อเทียบกับบริเวณอื่นของเรือน กินเนื้อที่ 3 ห้องเสา โดยเฉพาะเรือนกาแลและเรือนไม้ส่วนเรือนชนบทจะกินเนื้อที่ 2 ห้องเสา ทั้งนี้ขนาดของห้องจะขึ้นอยู่กับขนาดของเรือนแต่ละหลังว่า ใช้ขื่อและคานยาวกี่ศอก

ห้องนอนในเรือนล้านนาจะเป็นห้องโล่ง ๆ สมาชิกของครอบครัวจะนอนรวมกันในห้องนี้ การนอนจะแบ่งเนื้อที่ตามห้องเสา ห้องเสาช่วงในสุดเป็นบริเวณที่นอนของหัวหน้าครอบครัวและภรรยา ถัดมาเป็นบริเวณหลับนอนของลูก ๆ หากลูกคนใดแต่งงานไปก็จะเลื่อนมานอนในห้องเสาถัดไป

การแยกกลุ่มนอนอาศัยการปูเสื่อปูที่นอน การมุงของแต่ละกลุ่ม และใช้ผ้าม่านแบ่งกั้นบริเวณนอนของแต่ละกลุ่มให้มิดชิด ม่านกั้นนี้เรียกว่า "ผ้ากั้น" เวลานอนสมาชิกทุกคนจะหันหัวไปทางทิศตะวันออกห้องนอนซีกตะวันออกทั้งหมดใช้เป็นบริเวณนอน ส่วนซีกตะวันตกบริเวณปลายตีนนอนจะใช้เป็นบริเวณเก็บของต่าง ๆ ของสมาชิกในครัวเรือน

ในการแบ่งซีกส่วนที่นอนกับที่เก็บของจะแบ่งโดยไม้หนาขนาดกว้างประมาณ 7-8 นิ้ว วางผ่ากลางตัวเรือนยาวตลอดความยาวของเรือนระดับเสมอพื้นเรียกว่า "แป้นต้อง" ซึ่งทำหน้าที่ป้องกันการสั่นสะเทือนของพื้น เวลาเดินบริเวณซีกปลายเท้า เพื่อไม่ให้รบกวนผู้ที่กำลังนอนอยู่

สำหรับประตูเข้าห้องนอนจะมี 2 ประตู คือ ประตูเข้าจากเติ๋น และประตูข้างซึ่งอยู่ที่ฝาด้านปลายเท้าของเรือนนอน อยู่ช่วงห้องเสาที่ชิดกับเติ๋นเป็นประตูเปิดจากส่วนนอนไปสู่ครัว

5) ห้องครัว

บริเวณห้องครัวจะอยู่ทางทิศตะวันตกของห้องนอนเสมอ เรือนครัวที่แยกไปอีกหลังหนึ่งจะมีเฉพาะเรือนกาแลและเรือนไม้จริงเท่านั้น โดยจะวางขนานกับเรือนใหญ่หรือเรือนนอน มีช่องทางเดินแยกเรือนครัวออกจากเรือนนอน

ชายคาของเรือนนอนกับเรือนครัวจะมาจรดกันเหนือช่องท่งเดินเรียกว่า "ฮ่อนริน" โดยจะมีรางนำสำหรับรองนำฝนจากหลังคา แต่เดิมรางนำจะเป็นซุงไม้ขนาดใหญ่มีความยาวเท่ากับตัวเรือน มาในชั้นหลังจึงใช้ไม้กระดานประกบกันเป็นรางนำแทน

สำหรับเรือนไม้จริงตรงกลางยอดสันหลังคาจะมีหลังคาขนาดเล็กซ้อนอยู่ เพื่อให้มีช่องระหว่างหลังคา สำหรับระบายควันไฟจากเตาขณะหุงต้มอาหาร

ส่วนด้านหลังของเรือนครัวจะมีชานเล็ก ๆ วางหม้อนำขนาดใหญ่หลายใบ เป็นนำสำหรับใช้ล้างถ้วยชาม



ความเห็นจากเพื่อนสมาชิก (2)
โดย nooluck sanzo, on 04-10-2011 08:23, , Registered
ชอบมากค่ะ และขอขอบพระคุณสำหรับไอเดียสวยๆ กำลังสร้างบ้านค่ะ :) :) ;) ;) ;) :eek :eek :eek :eek :eek
 
» แจ้งข้อคิดเห็นนี้ไปยังผู้ดูระบบ
» ตอบข้อคิดเห็นนี้...

โดย PLOY, on 18-03-2010 11:26, , Guest
บ้านสวยมาก อยากมีอย่างเขาบ้างจัง :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek :eek
 
» แจ้งข้อคิดเห็นนี้ไปยังผู้ดูระบบ
» ตอบข้อคิดเห็นนี้...

แสดงความเห็น คลิกที่นี่...



mXcomment 1.0.6 © 2007-2012 - visualclinic.fr
License Creative Commons - Some rights reserved
< ก่อนหน้า   ถัดไป >

บทความบ้านทรงไทยน่าอ่าน
ฤกษ์ยามและความเชื่อในการปลูกบ้านทรงไทยเรือนไทยมีความเชื่อเรื่องบันไดอย่างไร

article thumbnail

บันไดเรือนไทยมีความเชื่อ ๒ ประการที่มาจากการสังเกตการใช้งานในชีวิต จริง คือ

๑. ขั้นบันได (ลูกนอน) จะเป็นเลข [ ... ]


การก่อสร้างบ้านทรงไทยการสร้างบ้านทรงไทย มีข้อห้ามอะไรบ้าง?

article thumbnail


การสร้างบ้านทรงไทย มีข้อห้ามอะไรบ้าง? ข้อห้ามเฉพาะสำหรับการสร้า [ ... ]


ความรู้พื้นฐานบ้านทรงไทย"เติ๋น" คืออะไร

article thumbnail

ตามคติความเชื่อของคนไทยล้านนา เรือนไทยล้านนาจะแบ่งบริเวณบ้านออก เป็น ๒ ส่วน คือ “ส่วนใน” ซึ่งเป็นบริเว [ ... ]


แนะนำบ้านทรงไทยเด่นเยี่ยมบ้านเรือนไทย ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช

article thumbnail

ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช เป็นผู้มีบทบาทในสังคมไทย ทั้งในฐานะนายกรัฐมนตรี นักการเมืองระดับผู้นำ นักคิด นักเขี [ ... ]


การออกแบบและการตกแต่งบ้านทรงไทยสถาปัตยกรรมไทยกับการปรับเย็นตามธรรมชาติ

article thumbnail

บทความนี้เป็นของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ธนิต จินดาวณิค อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผมน [ ... ]


ฤกษ์ยามและความเชื่อในการปลูกบ้านทรงไทยความเชื่อถือแต่โบราณและฤกษ์ยามในการปลูกบ้านทรงไทย

article thumbnail

การปลูกเรือไทย สำหรับเป็นที่อยู่อาศัย เป็นประเพณีตามหมู่คนไทยแต่ก่อนมักนิยมให้ความสำคัญกับฤกษ์ยามและค [ ... ]


การก่อสร้างบ้านทรงไทยความรู้เรื่อง "ไม้" วัสดุหลักของบ้านทรงไทย

article thumbnail

ไม้ (Wood)

ไม้เป็นผลิตภัณฑ์อันยิ่งใหญ่จากธรรมชาติ เป็นวัตถุดิบที่มีค่ายิ่ง จัดว่าเป็นวัสดุที่มีความสำคัญใ [ ... ]


การก่อสร้างบ้านทรงไทยใครอยากปลูกเรือนไทยฟังทางนี้

article thumbnail

ในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมากระแสการปลูก "เรือนไทย" เป็นที่นิยมในหมู่ของคนไทย และชาวต่างชาติที่เข้ามาอาศัยในเมือ [ ... ]


บทความอื่นๆ

ดาวน์โหลดเอกสารและซอฟแวร์

Quick Navigation


สุ่มบทความ

คุณรู้ไหม?

ส่งข้อความให้ webmaster






บทความยอดนิยม

สุ่มผลงานที่ผ่านมา

EakachaiGolf_69
BanPrapradaeng_118
KCOverwatervilla_75
งานบ้านทรงไทยที่กัวลาลัมเปอร์_78

Home | Services | Work Experiences | Articles | Gallery | Webboard | Download | Classified | FAQ | Contact us |
| Glossary | Web Links | Sitemap | Event Calendar | Do you know? | Recommend to friend | Civil & Archi. Glossary |
Copyright 2000 - 2005 BanSongThai.com All rights reserved.
ติดต่อสายด่วน : 08-1556-1520
อีเมล : bansongthai@gmail.com หรือ
webmaster@bansongthai.com
powered by Joomla laithai
eXTReMe Tracker